PrEP แบบ 2-1-1: ใช้อย่างไรและเหมาะกับใคร?
PrEP 2-1-1 ใช้กับยาและใครได้บ้าง ทำไม CDC กับ WHO ระบุขอบเขตต่างกัน ข้อจำกัดเรื่อง HBV การสัมผัสทางช่องคลอด และเหตุที่ต้องประเมิน PEP
Read in English
สารบัญ
PrEP แบบ 2-1-1 ใช้แทนแบบรายวันได้ทุกคนหรือไม่?
ไม่ได้ ต้องเลือกสูตรที่มีหลักฐานและผู้เข้าเกณฑ์ CDC กล่าวถึง F/TDF ในผู้ใหญ่ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายและไม่แนะนำเป็นมาตรฐาน ส่วน WHO ปี 2022 ขยายทางเลือก event-driven สำหรับ cisgender men และคนหลากหลายเพศที่ถูกกำหนดเพศชายเมื่อเกิดและไม่ได้ใช้ฮอร์โมน estradiol จากภายนอก ให้ใช้แนวทางท้องถิ่นกับผู้รักษา ไม่แปลว่าเหมาะกับทุกคนในกลุ่มโดยอัตโนมัติ
มีไวรัสตับอักเสบบีหรือใช้ฮอร์โมน จะเลือก 2-1-1 เองได้ไหม?
ไม่ควร ผู้มี HBV ที่ยังทำงานควรหลีกเลี่ยงการเริ่มหยุด F/TDF เป็นช่วงเพราะอาจตับอักเสบกำเริบ ต้องแจ้งผล HBV ยาและฮอร์โมนให้ผู้รักษาประเมิน ไม่หยุดฮอร์โมนหรือ ART เพื่อให้เข้าเกณฑ์ 2-1-1 และไม่เปลี่ยนจากแผนรายวันเอง
มีเพศสัมพันธ์แล้วแต่ยังไม่ได้กินโดสก่อน ใช้ 2-1-1 แก้ย้อนหลังได้ไหม?
ไม่ใช่แผนแก้เหตุย้อนหลัง หากเหตุอาจเสี่ยง HIV และยังไม่เกิน 72 ชั่วโมงให้รีบประเมิน PEP เมื่อป้องกันไม่ครบหรือลืมยาให้แจ้งเวลาและสูตรจริงกับผู้ให้บริการ ไม่เพิ่มจำนวนยาเองจากตารางทั่วไป
PrEP แบบ 2-1-1 เป็นการใช้ยาเม็ดสูตร TDF/FTC ก่อนและหลังเพศสัมพันธ์ตามตารางที่กำหนด ต้องวางแผนล่วงหน้าและประเมินสูตรกับผู้ให้บริการ CDC สหรัฐฯ ไม่แนะนำเป็นแนวทางมาตรฐานและระบุเป็น off-label ในสหรัฐฯ ส่วน WHO มีขอบเขต event-driven ตามประชากรและเงื่อนไขของแนวทาง ไม่ใช้ข้อจำกัดสหรัฐฯ แทนเกณฑ์บริการหรือสถานะกฎหมายในไทย
ตาราง 2-1-1
- รับ TDF/FTC 2 เม็ดก่อนมีเพศสัมพันธ์ 2–24 ชั่วโมง
- รับ 1 เม็ดหลังโดสแรก 24 ชั่วโมง
- รับอีก 1 เม็ดหลังโดสแรก 48 ชั่วโมง
หากมีเพศสัมพันธ์ต่อเนื่องหลายวัน ตารางจะเปลี่ยนเป็นวันละ 1 เม็ดและต่อหลังครั้งสุดท้ายตามคำแนะนำ อย่าปรับเองเมื่อไม่แน่ใจ
ประเมินข้อจำกัดก่อนเลือกแบบตามเหตุการณ์
ไม่ใช้ตารางนี้กับการรับเชื้อทางช่องคลอดหรือจากการใช้ยาแบบฉีด ไม่ใช้ในผู้มี HIV และไม่ใช้กับยาฉีดหรือยาเม็ดสูตรอื่นเอง ผู้มี HBV ที่ยังทำงานควรหลีกเลี่ยงการเริ่มหยุด F/TDF เป็นช่วง ผู้ที่วางแผนล่วงหน้าหรือทำตามตารางซับซ้อนไม่ได้ควรหารือทางเลือกอื่น
เกณฑ์ประชากรใน WHO และ CDC ไม่เหมือนกัน ต้องแจ้งยาฮอร์โมนและใช้แนวทางของผู้ให้บริการ ไม่หยุดฮอร์โมนเพื่อเปลี่ยนสูตรหรือถือว่าทุกคนที่ถูกกำหนดเพศชายเมื่อเกิดใช้ 2-1-1 ได้โดยไม่ประเมิน
ก่อนเริ่ม
ต้องตรวจ HIV และประเมินอาการติดเชื้อระยะแรก ตรวจไตและไวรัสตับอักเสบบีตามข้อบ่งใช้ หากเหตุการณ์เกิดแล้วและยังไม่เกิน 72 ชั่วโมง ให้ประเมิน PEP ไม่ควรพยายามใช้ 2-1-1 ย้อนหลัง
สิ่งที่ PrEP ไม่ป้องกัน
PrEP ไม่ป้องกันหนองใน หนองในเทียม ซิฟิลิส หรือ STI อื่น ควรใช้ถุงยาง/แผ่นยางอนามัยและตรวจตามความเสี่ยง
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบแล้ว
ตรวจสอบลิงก์และความเกี่ยวข้องกับประเด็นหลักของบทความเมื่อ 13 สิงหาคม 2569 แหล่งอ้างอิงเหล่านี้รองรับเฉพาะขอบเขตที่ระบุในเอกสารต้นทาง และไม่ใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์ กฎหมาย หรือบริการเฉพาะบุคคล
- CDC: Clinical Guidance for PrEP เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569
- WHO: HIV and AIDS fact sheet เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569
