ไวรัสตับอักเสบบี: วัคซีน การตรวจ การรักษา และข้อควรรู้เรื่อง PrEP
วัคซีน HBV คืออะไร ใช้รักษาไวรัสตับอักเสบบีหรือแทนด้วย PrEP ได้ไหม แยกผล HBsAg, anti-HBs และ anti-HBc และวางแผนวัคซีนตามประวัติ
Read in English
สารบัญ
วัคซีน HBV คือวัคซีนอะไร รักษาตับอักเสบบีที่ติดแล้วได้ไหม?
เป็นวัคซีนป้องกันการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี ไม่ใช่ยารักษา HBV ที่มีอยู่ และไม่ป้องกัน HCV ผู้ที่ผลตรวจบ่งว่ามีเชื้อต้องประเมินตับและแผนรักษาหรือติดตาม ไม่ฉีดวัคซีนแทนการดูแล
เคยฉีดวัคซีนบีแล้วต้องฉีดใหม่หรือตรวจภูมิทุกปีหรือไม่?
ไม่ใช่ทุกคนต้องทำเหมือนกัน นำประวัติชุดวัคซีนและผลเดิมให้ผู้ให้บริการประเมิน ผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง งานเสี่ยงหรือเหตุสัมผัสอาจมีข้อบ่งใช้ต่างจากคนทั่วไป ไม่ใช้ anti-HBs ครั้งเดียวโดยไม่ดูประวัติสรุปทุกสถานการณ์
ใช้ PrEP อยู่แล้วไม่ต้องฉีดวัคซีน HBV หรือหยุดเมื่อไรก็ได้ไหม?
ไม่ได้ PrEP มีไว้ป้องกัน HIV และบางสูตรออกฤทธิ์ต่อ HBV แต่ไม่แทนวัคซีน ผู้มี HBV ต้องวางแผนก่อนหยุดหรือเปลี่ยนยาที่กด HBV เพราะอาจตับอักเสบกำเริบ ให้ประเมินผลเลือดและการติดตามกับผู้รักษา
แหล่งข้อมูลสำหรับคำตอบเหล่านี้
ไวรัสตับอักเสบบี (HBV) ติดต่อทางเลือด เพศสัมพันธ์ และจากแม่สู่ลูก การฉีดวัคซีน HBV เป็นวิธีป้องกันหลัก ยา PrEP บางสูตรมี tenofovir/emtricitabine ซึ่งออกฤทธิ์ต่อ HBV แต่ PrEP ไม่ใช่วัคซีนและไม่ควรโฆษณาว่าเป็นวิธีป้องกัน HBV สำหรับทุกคน
การตรวจ
การแปลผลต้องใช้ HBsAg, anti-HBs และ anti-HBc ร่วมกันตามคำถาม ผลตรวจบอกได้ว่ากำลังติด เคยติด มีภูมิจากวัคซีน หรือยังไม่มีภูมิ ผู้มีการติดเรื้อรังต้องประเมินตับ ปริมาณไวรัส และความเสี่ยงมะเร็งตับ
การป้องกัน
ฉีดวัคซีนตามชุดที่แนะนำ ตรวจหญิงตั้งครรภ์ ให้ทารกได้รับวัคซีนและภูมิคุ้มกันตามข้อบ่งใช้ ใช้ถุงยาง และไม่ใช้เข็มหรือของมีคมร่วมกัน คู่และสมาชิกครอบครัวของผู้มี HBV ควรตรวจและฉีดวัคซีนหากยังไม่มีภูมิ
การรักษาและ PrEP
ผู้มี HBV เรื้อรังบางคนต้องใช้ tenofovir หรือ entecavir ระยะยาว การหยุดยาที่ออกฤทธิ์ต่อ HBV รวมถึง PrEP สูตร TDF/FTC หรือ TAF/FTC อาจทำให้ตับอักเสบกำเริบ จึงต้องตรวจ HBV ก่อนเริ่ม PrEP ชนิดรับประทานและวางแผนหยุดกับผู้ให้บริการ
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบแล้ว
ตรวจสอบลิงก์และความเกี่ยวข้องกับประเด็นหลักของบทความเมื่อ 13 สิงหาคม 2569 แหล่งอ้างอิงเหล่านี้รองรับเฉพาะขอบเขตที่ระบุในเอกสารต้นทาง และไม่ใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์ กฎหมาย หรือบริการเฉพาะบุคคล
- WHO: Hepatitis B fact sheet เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569
