ฝีรอบทวารหนักและฝีคัณฑสูตร: สาเหตุ อาการ และการรักษา

มีตุ่มขึ้นข้างรูทวาร ดูเองได้ไหมว่าเป็นฝีหรือริดสีดวง?

แยกจากคำบรรยายหรือรูปอย่างเดียวไม่ได้ ก้อน บวม แผล หรือหนองอาจมีหลายสาเหตุ ควรให้แพทย์ตรวจ โดยเฉพาะเมื่อปวดมาก มีไข้ หรือเป็นซ้ำ ไม่ซื้อยาปฏิชีวนะแทนการประเมิน

ค้นหาสถานบริการตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ * ราคาและบริการฟรีขึ้นอยู่กับแต่ละสถานบริการ กรุณาตรวจสอบรายละเอียดก่อนรับบริการ ค้นหาสถานบริการ → 04

Fistulotomy คืออะไร ทุกคนที่มีฝีต้องทำไหม?

คือการผ่าเปิดทางเชื่อมฝีคัณฑสูตรให้แผลค่อย ๆ หายจากด้านใน ไม่ใช่สิ่งเดียวกับการเปิดระบายฝี และไม่เหมาะกับทุกทางเชื่อม ศัลยแพทย์ต้องพิจารณากล้ามเนื้อหูรูดเพื่อป้องกันปัญหาการกลั้นอุจจาระ

หนองแตกเองแล้วหายปวด ยังต้องไปตรวจหรือไม่?

ควรตรวจ เพราะอาจยังมีโพรงหนองหรือทางเชื่อมคงอยู่ โดยเฉพาะหากหนองไหลซ้ำหรือมีก้อนที่ตำแหน่งเดิม การปวดลดลงหลังหนองออกไม่ได้ยืนยันว่าหายครบแล้ว

แหล่งข้อมูลสำหรับคำตอบเหล่านี้

• ASCRS: Abscess and fistula expanded information

ฝีรอบทวารหนักคือโพรงหนองจากการติดเชื้อใกล้ทวารหนัก ส่วนฝีคัณฑสูตรคือทางเชื่อมผิดปกติระหว่างคลองทวารกับผิวหนัง ซึ่งมักเกิดตามหลังฝีที่ระบายหนองแล้ว ภาวะทั้งสองไม่ใช่โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์โดยตัวมันเอง

เกิดจากอะไร?

สาเหตุที่พบบ่อยคือท่อของต่อมเล็ก ๆ ในคลองทวารอุดตันและติดเชื้อจนเกิดฝี เมื่อหนองระบายออก อาจเหลือทางเชื่อมเป็นฝีคัณฑสูตร สาเหตุอื่นที่พบได้น้อยกว่า ได้แก่ โรคโครห์น การผ่าตัดหรือบาดเจ็บบริเวณนั้น hidradenitis suppurativa วัณโรค และภาวะอื่นที่แพทย์ต้องประเมินเป็นรายบุคคล

เพศสัมพันธ์ทางทวารหนักไม่ได้เป็นสาเหตุหลักของฝีหรือฝีคัณฑสูตร การเสียดสีหรือบาดแผลอาจทำให้อาการเจ็บชัดขึ้น และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์บางชนิดอาจทำให้มีอาการบริเวณเดียวกัน แต่ต้องตรวจแยก ไม่ควรสรุปว่าเป็นสาเหตุของฝีโดยอัตโนมัติ

อาการที่ควรสังเกต

• ปวดตุบ ๆ บวม แดง หรือมีก้อนใกล้ทวารหนัก
• มีหนอง เลือด หรือกลิ่นผิดปกติไหลจากรูใกล้ทวาร
• ปวดมากขึ้นเมื่อนั่ง ไอ หรือถ่ายอุจจาระ
• ไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกไม่สบาย ซึ่งอาจบ่งถึงการติดเชื้อที่ต้องดูแลเร็ว

ผู้มีเบาหวาน ภูมิคุ้มกันต่ำ ปวดบวมมาก มีไข้ หรืออาการทรุดเร็วควรไปโรงพยาบาลโดยเร็ว อย่าบีบหรือเจาะก้อนเอง

ตรวจ STI ให้เหมาะกับความเสี่ยงของคุณ * ราคาและบริการฟรีขึ้นอยู่กับแต่ละสถานบริการ กรุณาตรวจสอบรายละเอียดก่อนรับบริการ ดูจุดบริการ → 05

การตรวจ

แพทย์ตรวจบริเวณทวารหนักและอาจตรวจภายในอย่างระมัดระวัง หากสงสัยทางเชื่อมที่ลึกหรือซับซ้อน อาจใช้ ultrasound, MRI หรือ CT ตามกรณี ผู้ที่มีอาการทางเพศสัมพันธ์ควรได้รับการตรวจ STI แยกต่างหากตามตำแหน่งสัมผัส

การรักษาฝี

ฝีรอบทวารหนักจำนวนมากต้องเปิดและระบายหนองโดยผู้เชี่ยวชาญ ยาปฏิชีวนะไม่ได้ทดแทนการระบายหนองในทุกกรณี และมักเลือกใช้เมื่อมีการติดเชื้อกระจาย ภูมิคุ้มกันต่ำ หรือข้อบ่งใช้อื่น หลังรักษาควรรักษาแผลให้สะอาด ใช้ยาแก้ปวดตามคำแนะนำ และกลับไปตรวจหากปวด ไข้ หรือหนองเพิ่มขึ้น

การรักษาฝีคัณฑสูตร

ฝีคัณฑสูตรมักไม่หายเองและหลายคนต้องผ่าตัด วิธีรักษาอาจเป็น fistulotomy การใส่ seton หรือวิธีอื่น ขึ้นกับตำแหน่งและความสัมพันธ์กับกล้ามเนื้อหูรูด เป้าหมายคือรักษาทางเชื่อมพร้อมลดความเสี่ยงต่อการกลั้นอุจจาระ จึงต้องวางแผนกับศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก ไม่ควรเลือกวิธีจากข้อมูลออนไลน์เพียงอย่างเดียว

แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบแล้ว

ตรวจสอบลิงก์และความเกี่ยวข้องกับประเด็นหลักของบทความเมื่อ 13 สิงหาคม 2569 แหล่งอ้างอิงเหล่านี้รองรับเฉพาะขอบเขตที่ระบุในเอกสารต้นทาง และไม่ใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์ กฎหมาย หรือบริการเฉพาะบุคคล

1. American Society of Colon and Rectal Surgeons: Abscess and Fistula เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569
2. CDC: About Sexually Transmitted Infections เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569