Mpox: ข้อมูลปัจจุบันเรื่องอาการ วัคซีน และการรักษา
ฝีดาษวานรหรือ Mpox เริ่มมีอาการอย่างไร ต้องมีไข้ก่อนผื่นไหม ตุ่มเดียวควรตรวจหรือไม่ พร้อมวิธีประเมินและข้อควรระวังการแพร่เชื้อ
Read in English
สารบัญ
ฝีดาษวานรต้องมีไข้ก่อนผื่นเสมอไหม?
ไม่เสมอไป บางคนมีผื่นก่อนอาการอื่น และอาจมีรอยโรคเพียงไม่กี่จุดบริเวณอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือปาก อาการมักเริ่มภายใน 21 วันหลังสัมผัส แต่เวลาและรูปแบบไม่เหมือนกัน หากมีผื่นใหม่ที่อธิบายไม่ได้ให้ติดต่อบริการตรวจ
มีตุ่มเดียวหรือเจ็บทวารหนักโดยไม่เห็นผื่นมาก ต้องประเมินไหม?
ควรประเมินเมื่อมีอาการใหม่หลังสัมผัสใกล้ชิด จำนวนตุ่มน้อยไม่ได้ตัดโรค ผู้ให้บริการอาจเก็บตัวอย่างจากรอยโรคเพื่อตรวจและประเมิน STI อื่นร่วม อย่าเจาะตุ่มเองเพื่อเก็บสิ่งส่งตรวจ
สะเก็ดขึ้นแล้วหรือไข้หาย แปลว่าพ้นระยะแพร่เชื้อหรือยัง?
ยังไม่ใช้แค่นั้นตัดสิน ต้องให้รอยโรคทั้งหมดหาย สะเก็ดหลุด และมีผิวใหม่ตามคำแนะนำผู้รักษา หากมีรอยโรคใหม่หรือแผลเยื่อบุยังไม่หายให้แจ้งด้วย ระหว่างนี้หลีกเลี่ยงสัมผัสใกล้ชิดและของใช้ปนเปื้อนตามแผนดูแล
แหล่งข้อมูลสำหรับคำตอบเหล่านี้
Mpox เป็นโรคจากไวรัสที่ติดต่อจากคนสู่คนผ่านการสัมผัสใกล้ชิดและติดต่อจากสัตว์สู่คนได้ ข้อมูลจำนวนผู้ป่วยและประกาศภาวะฉุกเฉินเปลี่ยนตามเวลา จึงควรระบุวันที่ของตัวเลขเสมอและตรวจสถานการณ์ล่าสุดจากกรมควบคุมโรคหรือ WHO
อาการ
อาจมีผื่นหรือตุ่มที่อวัยวะเพศ ทวารหนัก ปาก ใบหน้า มือ หรือส่วนอื่น ไข้ ปวดเมื่อย ต่อมน้ำเหลืองโต หรือเจ็บทวารหนัก ลักษณะผื่นไม่เหมือนกันทุกคนและสะเก็ดเพียงอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าหมดระยะแพร่เชื้อ ต้องรอจนรอยโรคทั้งหมดหาย สะเก็ดหลุด และเกิดผิวใหม่
การป้องกัน
หลีกเลี่ยงการสัมผัสรอยโรคและของใช้ปนเปื้อน ลดการสัมผัสผิวหนังใกล้ชิดเมื่อมีอาการ ล้างมือ และสอบถามวัคซีนเมื่อเข้าเกณฑ์ ไม่ควรใช้คำแนะนำว่า “หลีกเลี่ยงคนที่ไม่รู้จัก” เพราะความเสี่ยงขึ้นกับการสัมผัส ไม่ใช่ระดับความคุ้นเคย
วัคซีนและยา
มีวัคซีนที่ใช้ป้องกัน mpox สำหรับผู้มีความเสี่ยงหรือหลังสัมผัสตามนโยบายของแต่ละประเทศ และมียาต้านไวรัสที่อาจใช้ในโรครุนแรงหรือผู้เสี่ยงสูงภายใต้แนวทาง การเข้าถึงไม่ได้เท่ากันทุกพื้นที่ จึงควรตรวจบริการปัจจุบัน ไม่ควรเผยแพร่ข้อความเก่าว่า “ไม่มีวัคซีนหรือยา” เป็นข้อมูลปัจจุบัน
เมื่อใดควรตรวจ?
เมื่อมีผื่นใหม่หรือตุ่มหลังสัมผัสใกล้ชิด ให้หลีกเลี่ยงการสัมผัสผู้อื่นและติดต่อสถานพยาบาล การตรวจจากรอยโรคช่วยแยกจากเริม ซิฟิลิส และโรคผิวหนังอื่น
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบแล้ว
ตรวจสอบลิงก์และความเกี่ยวข้องกับประเด็นหลักของบทความเมื่อ 13 สิงหาคม 2569 แหล่งอ้างอิงเหล่านี้รองรับเฉพาะขอบเขตที่ระบุในเอกสารต้นทาง และไม่ใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์ กฎหมาย หรือบริการเฉพาะบุคคล
- WHO: Mpox fact sheet เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569
- CDC: About Mpox เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569
