วันยุติความรุนแรงต่อสตรี เด็ก และหญิงข้ามเพศ: มุมมองด้าน HIV

วันยุติความรุนแรงต่อสตรีสากลตรงกับวันใด?

ตรงกับ 25 พฤศจิกายนของทุกปี สหประชาชาติเชื่อมกับการรณรงค์ 16 วันซึ่งสิ้นสุดในวันสิทธิมนุษยชน 10 ธันวาคม ควรตรวจประกาศผู้จัดโดยตรงสำหรับธีมและกิจกรรมของแต่ละปี ไม่ใช้กำหนดการปีเก่าเป็นนัดปัจจุบัน

เพื่อนเล่าเรื่องความรุนแรง ควรช่วยอย่างไรโดยไม่ทำให้เสี่ยงขึ้น?

ฟังโดยไม่กล่าวโทษ ถามว่าต้องการความช่วยเหลือแบบใดและมีช่องทางคุยที่ปลอดภัยหรือไม่ ไม่ติดต่อผู้ก่อเหตุหรือเผยชื่อ ภาพและสถานที่แทน หากกำลังตกอยู่ในอันตรายให้เข้าถึงพื้นที่ปลอดภัยและบริการฉุกเฉินในพื้นที่

ความรุนแรงทางเพศเกี่ยวข้องกับการดูแลสุขภาพอย่างไร?

ควรเข้าถึงการรักษาบาดเจ็บ การประเมิน HIV/STI การตั้งครรภ์และการสนับสนุนด้านใจตามความต้องการ หากเหตุอาจสัมผัส HIV ยังไม่เกิน 72 ชั่วโมงให้รีบประเมิน PEP ไม่รอหลักฐานหรือวันรณรงค์ และไม่ใช้บริการสุขภาพบังคับให้ผู้ถูกกระทำต้องเลือกดำเนินคดีแบบใด

แหล่งข้อมูลสำหรับคำตอบเหล่านี้

• UN: 25 November and the campaign to end violence against women
• WHO: Gender and health
• CDC: PEP clinical guidance

ความรุนแรงต่อสตรี เด็ก และหญิงข้ามเพศ เป็นปัญหาสังคมที่ซับซ้อนและละเอียดอ่อน ซึ่งส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสุขภาพ สวัสดิภาพ และคุณภาพชีวิตของบุคคล โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อพิจารณาในบริบทของ การติดเชื้อเอชไอวี ปัญหานี้ไม่เพียงแต่เป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน แต่ยังเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการพัฒนาสังคมและความเท่าเทียมทางเพศ

25 พฤศจิกายน วันยุติ ความรุนแรงต่อสตรี สากล - สร้างสังคมที่ไม่ทนต่อความรุนแรง

วันที่ 25 พฤศจิกายนของทุกปี ถูกกำหนดให้เป็น วันยุติความรุนแรงต่อสตรีสากล (International Day for the Elimination of Violence against Women) ซึ่งถือเป็นโอกาสสำคัญในการสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับปัญหาความรุนแรงที่เกิดขึ้นกับผู้หญิง เด็ก และผู้หญิงข้ามเพศทั่วโลก ไม่ว่าจะในรูปแบบความรุนแรงทางร่างกายหรือจิตใจ การละเมิดสิทธิมนุษยชน หรือการคุกคามในครอบครัว สังคม และพื้นที่ออนไลน์ ปัญหานี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่ยังคงเป็นปัญหาเรื้อรังที่สะท้อนถึงความเหลื่อมล้ำและค่านิยมที่ฝังลึกในสังคม หากทุกคนมีส่วนร่วมในการตระหนักรู้และช่วยกันแก้ไข ปัญหานี้อาจคลี่คลายได้เพื่อสร้างสังคมที่ยั่งยืนและเท่าเทียม

ตรวจ HIV ใกล้บ้านอย่างเป็นส่วนตัว * ราคาและบริการฟรีขึ้นอยู่กับแต่ละสถานบริการ กรุณาตรวจสอบรายละเอียดก่อนรับบริการ ค้นหาสถานบริการ → 03

ความเป็นมาของวันยุติ ความรุนแรงต่อสตรี

วันยุติความรุนแรงต่อสตรีสากลเริ่มต้นขึ้นในปี พ.ศ. 2524 โดยนักเคลื่อนไหวด้านสิทธิสตรี เพื่อรำลึกถึง สามพี่น้องตระกูลมิราบัล (Patria, Minerva, María Teresa Mirabal) นักต่อสู้เพื่อสิทธิสตรีชาวโดมินิกันที่ถูกลอบสังหารในปี พ.ศ. 2503 ภายใต้คำสั่งของเผด็จการ ราฟาเอล ทรูฮิลโล การเสียชีวิตของพวกเธอถือเป็นแรงบันดาลใจสำคัญที่ผลักดันให้ประชาคมโลกเริ่มมองเห็นปัญหาความรุนแรงที่มีเหตุจากเพศ เพื่อแสดงจุดยืนร่วมกัน สัญลักษณ์ ริบบิ้นสีขาว จึงถูกนำมาใช้ในวันสำคัญนี้ เพื่อเรียกร้องให้ทุกคนไม่เพิกเฉยและไม่กระทำความรุนแรงต่อสตรี เด็ก และกลุ่มเปราะบาง รวมถึงการรณรงค์ในช่วง 16 วันแห่งการยุติความรุนแรง (16 Days of Activism against Gender-Based Violence) ตั้งแต่วันที่ 25 พฤศจิกายน จนถึงวันที่ 10 ธันวาคม ซึ่งตรงกับวันสิทธิมนุษยชนสากล

อ่านสถานการณ์โดยตรวจปี ประชากรและนิยาม

สถิติการแจ้งเหตุ การสำรวจและจำนวนผู้รับบริการวัดคนละเรื่องและไม่เท่ากับจำนวนเหตุทั้งหมด ไม่ใช้ตัวเลขที่ไม่ระบุรายงานต้นทางหรือปีเป็นสถานการณ์ปัจจุบัน ความรุนแรงเกิดได้ทั้งในและนอกครอบครัว และผู้ถูกกระทำควรเข้าถึงบริการโดยไม่ต้องพิสูจน์ว่าตนเป็นผู้เสียหายแบบใดก่อน

รากเหง้าของปัญหาความรุนแรง

โครงสร้างทางสังคมและวัฒนธรรม

ความรุนแรงต่อสตรี เด็ก และหญิงข้ามเพศ มีรากฐานมาจากโครงสร้างทางสังคมที่ซับซ้อนและระบบคิดแบบชายเป็นใหญ่ ซึ่งส่งผลให้เกิดความไม่เท่าเทียมและการเลือกปฏิบัติอย่างเป็นระบบ

 

มุมมองทางประวัติศาสตร์

ตลอดประวัติศาสตร์ สตรีและกลุ่มเพศทางเลือกมักถูกมองว่าเป็นบุคคลชั้นสอง ขาดอำนาจในการตัดสินใจ และถูกควบคุมโดยโครงสร้างทางสังคมที่ให้อภิสิทธิ์แก่เพศชาย

 

อิทธิพลทางวัฒนธรรมประเพณี

วัฒนธรรมดั้งเดิมหลายแห่งยังคงธำรงไว้ซึ่งความคิดที่ลดทอนคุณค่าของสตรีและกลุ่มเพศทางเลือก ส่งผลให้การกระทำความรุนแรงกลายเป็นเรื่องที่ "ยอมรับได้" ในบางบริบท

รูปแบบความรุนแรงที่เกิดขึ้น

ตามนิยามขององค์การอนามัยโลก (WHO) ความรุนแรงแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก ได้แก่

1. ความรุนแรงต่อสตรี ทางร่างกายและจิตใจ (Physical and Psychological Violence)

• ความรุนแรงทางร่างกาย: การกระทำที่ทำให้เกิดการบาดเจ็บต่อร่างกาย เช่น การตบ ตี เตะ ทำร้ายด้วยอาวุธ หรือการบีบบังคับในลักษณะที่สร้างความเจ็บปวดต่อร่างกาย บางครั้งอาจทำให้ผู้ถูกกระทำถึงแก่ชีวิตได้ โดยเฉพาะเมื่อความรุนแรงเกิดขึ้นซ้ำๆ
• ความรุนแรงทางจิตใจ: การกระทำหรือคำพูดที่มุ่งทำร้ายจิตใจ เช่น การด่าทอ ลดทอนคุณค่าความเป็นคน ข่มขู่ หรือการสร้างความหวาดกลัว มักมีผลกระทบในระยะยาว เช่น การเกิดโรคซึมเศร้า ความวิตกกังวล หรือการสูญเสียความมั่นใจในตัวเอง

ตัวอย่าง ☞ คู่รักที่ใช้กำลังบังคับอีกฝ่าย เช่น ตบตี หรือขู่ว่าจะทำร้ายหากไม่ทำตามคำสั่ง ☞ การตำหนิหรือวิจารณ์จนทำให้ผู้ถูกกระทำรู้สึกไร้ค่า ประเมินภาวะโรคซึมเศร้าได้ที่นี่ www.love2test.org/depression  

2. การล่วงละเมิดทางเพศ (Sexual Violence)

การล่วงละเมิดทางเพศ คือ การกระทำใด ๆ ที่มุ่งล่วงเกินหรือบังคับขืนใจในเชิงเพศ โดยไม่ได้รับความยินยอมจากอีกฝ่าย รวมถึงการข่มขืน การจับต้องร่างกายโดยไม่ได้รับอนุญาต การคุกคามทางเพศผ่านคำพูด หรือการแสดงพฤติกรรมในลักษณะเชิงเพศที่ไม่เหมาะสม และการล่วงละเมิดในสถานที่ทำงาน หรือออนไลน์ เช่น การบังคับให้มีเพศสัมพันธ์ เพื่อแลกกับการเลื่อนตำแหน่ง การส่งข้อความที่มีลักษณะอนาจาร การคุกคามผ่านโซเชียลมีเดียต่าง ๆ ตัวอย่าง ☞ ผู้หญิงที่ถูกบังคับให้มีเพศสัมพันธ์โดยคู่รัก หรือคนใกล้ชิด แม้จะอยู่ในความสัมพันธ์ก็ตาม ☞ การถูกส่งภาพหรือข้อความที่มีลักษณะล่วงเกินโดยไม่ได้รับความยินยอม

เริ่มดูแลตัวเองด้วยการตรวจ HIV * ราคาและบริการฟรีขึ้นอยู่กับแต่ละสถานบริการ กรุณาตรวจสอบรายละเอียดก่อนรับบริการ หาที่ตรวจใกล้ฉัน → 04

3. การทอดทิ้งหรือปล่อยปละละเลย (Neglect or Abandonment)

การทอดทิ้งในครอบครัวหรือความสัมพันธ์ การเพิกเฉยต่อความต้องการพื้นฐานของอีกฝ่าย เช่น การไม่ดูแลสุขภาพร่างกายหรือจิตใจ การละเลยในการจัดหาสิ่งจำเป็น เช่น อาหาร น้ำ หรือที่พักอาศัย ผู้หญิง เด็ก หรือผู้สูงอายุ มักเป็นกลุ่มที่เผชิญกับการทอดทิ้ง เช่น การทิ้งให้ผู้สูงอายุอยู่คนเดียวโดยไม่มีคนดูแล หรือการปล่อยให้เด็กต้องหาเลี้ยงชีพด้วยตนเอง ผลกระทบจากการทอดทิ้ง การละเลยอาจไม่เห็นผลทันที แต่ส่งผลกระทบอย่างมากในระยะยาว เช่น การขาดสารอาหาร การเจ็บป่วย หรือการเกิดภาวะซึมเศร้าและความโดดเดี่ยว ตัวอย่าง ☞ เด็กที่ไม่ได้รับการดูแลด้านสุขภาพ หรือไม่ได้รับโอกาสทางการศึกษา ☞ คู่รักที่ไม่ใส่ใจความรู้สึกหรือปล่อยให้อีกฝ่ายต้องรับภาระโดยลำพัง

ความเชื่อมโยงระหว่างความรุนแรงและเอชไอวี

วงจรแห่งความเปราะบางที่เกี่ยวข้องกับ ความรุนแรงต่อสตรี

ความรุนแรงและการติดเชื้อเอชไอวี มีความเชื่อมโยงกันอย่างซับซ้อน กล่าวคือ ผู้หญิง เด็ก และผู้หญิงข้ามเพศ ที่ประสบกับความรุนแรงมีแนวโน้มสูงที่จะได้รับเชื้อเอชไอวี เนื่องจากเผชิญกับสถานการณ์ต่อไปนี้:

การถูกล่วงละเมิดทางเพศ: การถูกบังคับ ขืนใจให้มีเพศสัมพันธ์ โดยไม่ยินยอม เพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้ออย่างมีนัยสำคัญ

การขาดอำนาจต่อรอง: ผู้หญิง เด็ก และผู้หญิงข้ามเพศ ที่ถูกกระทำความรุนแรงมักไม่สามารถต่อรองการใช้ถุงยางอนามัยหรือการป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้

ความไร้เดียงสา: เด็กและเยาวชนที่ถูกล่วงละเมิด มีโอกาสสูงในการติดเชื้อเอชไอวีจากผู้กระทำความผิด

 

ผลกระทบของความรุนแรง

ความรุนแรงไม่ได้กระทบแค่ร่างกายและจิตใจของผู้ถูกกระทำเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบต่อครอบครัว สังคม และเศรษฐกิจ

• ผลกระทบต่อบุคคล
  • เกิดปัญหาสุขภาพจิต เช่น โรคซึมเศร้า หรือ PTSD
  • สูญเสียความมั่นใจในตัวเองและความสามารถในการดำรงชีวิต
• ผลกระทบต่อครอบครัว
  • สร้างบรรยากาศที่เต็มไปด้วยความกลัวและความไม่ไว้วางใจ
  • เด็กในครอบครัวอาจเติบโตขึ้นมาพร้อมปัญหาทางอารมณ์และพฤติกรรม
• ผลกระทบต่อสังคม
  • สังคมที่เต็มไปด้วยความรุนแรงย่อมขาดความไว้วางใจซึ่งกันและกัน
  • ความรุนแรงนำไปสู่ปัญหาความเหลื่อมล้ำและการพัฒนาที่ไม่ยั่งยืน

หนทางสู่การแก้ปัญหา ความรุนแรงต่อสตรี

การแก้ปัญหาความรุนแรงต่อสตรีจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในสังคม

1. การรณรงค์สร้างความตระหนักรู้
   • ส่งเสริมความเข้าใจในสิทธิมนุษยชนและความเท่าเทียมทางเพศ
   • ใช้สื่อสังคมออนไลน์เพื่อเผยแพร่ข้อมูลและเชิญชวนให้ผู้คนเข้าร่วมกิจกรรมรณรงค์
2. การสนับสนุนผู้ถูกกระทำ
   • จัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือสำหรับผู้ถูกกระทำที่เข้าถึงง่ายและปลอดภัย
   • ให้คำปรึกษาด้านจิตวิทยาและช่วยเหลือทางกฎหมาย
3. การแก้ไขค่านิยมผิด ๆ
   • ปลูกฝังค่านิยมใหม่ที่ส่งเสริมความเท่าเทียม
   • ส่งเสริมการเลี้ยงดูที่ไม่ใช้ความรุนแรง
4. การบังคับใช้กฎหมายอย่างเคร่งครัด
   • ปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับความรุนแรงในครอบครัว
   • ลงโทษผู้กระทำความรุนแรงอย่างเป็นธรรมและเด็ดขาด

บทบาทของประชาชนทั่วไป

ในฐานะประชาชน ทุกคนสามารถมีส่วนช่วยยุติความรุนแรงได้ โดยการไม่เพิกเฉยเมื่อพบเห็น และสนับสนุนผู้ที่กำลังประสบปัญหา สิ่งที่คุณทำได้

• หากพบเห็นความรุนแรง ให้รีบแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
• สนับสนุนการรณรงค์เพื่อยุติความรุนแรง เช่น การเข้าร่วมกิจกรรมวันยุติความรุนแรงต่อสตรีสากล

หน่วยงานที่ให้ความช่วยเหลือ

• มูลนิธิปวีณาเพื่อเด็กและสตรี: 1134 หรือโทร 02-521-9231-2
• มูลนิธิเพื่อนหญิง: 02-513-2780, 02-513-1001
• สายด่วนศูนย์ช่วยเหลือสังคม: 1300
• บ้านเสมอ ให้บริการคำปรึกษา และดำเนินการช่วยเหลือสำหรับ ผู้อยู่ร่วมกับเอชไอวี ผู้ใช้สารเสพติดและครอบครัวที่ถูกเลือกปฏิบัติ ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน พร้อมให้คำปรึกษาด้านสิทธิทางกฎหมาย โดยทีมผู้เชี่ยวชาญทางกฎหมายและทนายความ โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย

อ่านบทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

• เอชไอวีและสุขภาพจิต | การเข้าใจความเชื่อมโยงและกลยุทธ์การรับมือ
• เอชไอวีและสิทธิมนุษยชน | การสนับสนุนและการดำเนินการ

มาร่วมกันสร้างอนาคตที่ดีกว่า วันยุติความรุนแรงต่อสตรีสากล เป็นมากกว่าวันที่กำหนดไว้ในปฏิทิน แต่เป็นการตอกย้ำถึงความจำเป็นที่เราทุกคนต้องร่วมมือกันสร้างสังคมที่ยุติธรรม ปลอดภัย และเป็นพื้นที่ที่ทุกคนสามารถเติบโตอย่างมีศักดิ์ศรี หากคุณเริ่มลงมือช่วยกันในวันนี้ โลกในวันข้างหน้าจะน่าอยู่ยิ่งขึ้นอย่างแน่นอน อ้างอิงข้อมูลจาก: วันยุติความรุนแรงต่อสตรีสากล | สหประชาชาติ

• un.org/en/observances/ending-violence-against-women-day

25 พฤศจิกายน วันยุติความรุนแรงต่อสตรีสากล หยุดการทำร้ายผู้หญิง

• iao.bangkok.go.th/content-detail/10510

นายกปลุกแสดงพลัง! ยุติความรุนแรงต่อคนในครอบครัว

• naewna.com/politic/843435

แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบแล้ว

ตรวจสอบลิงก์และความเกี่ยวข้องกับประเด็นหลักของบทความเมื่อ 13 สิงหาคม 2569 แหล่งอ้างอิงเหล่านี้รองรับเฉพาะขอบเขตที่ระบุในเอกสารต้นทาง และไม่ใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์ กฎหมาย หรือบริการเฉพาะบุคคล

1. WHO: Violence against women เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569
2. OHCHR/UN: Ending violence and discrimination against LGBTI people เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569
3. WHO: HIV and AIDS fact sheet เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569