ร่าง พ.ร.บ.คู่ชีวิตของไทยปี 2565: ภาพรวมทางประวัติศาสตร์

ครม. ไฟเขียว ยกร่าง พ.ร.บ.คู่ชีวิต LGBTQ+ เพศเดียวกันแต่งงาน จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมาย เสริมสร้างความเข้มแข็งครอบครัว ที่มีความหลากหลายทางเพศ

ตรวจ HIV และรับ PrEP ในที่ที่สะดวก * ราคาและบริการฟรีขึ้นอยู่กับแต่ละสถานบริการ กรุณาตรวจสอบรายละเอียดก่อนรับบริการ ดูตัวเลือกใกล้ฉัน → 09

สาระสำคัญของ พ.ร.บ.คู่ชีวิต LGBTQ+ มีดังนี้

1. “คู่ชีวิต” หมายความว่า บุคคลสองคนซึ่งเป็นเพศเดียวกันโดยกำเนิด และได้จดทะเบียนคู่ชีวิตตาม พ.ร.บ. นี้
2. กำหนดให้ศาลที่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีเยาวชน และครอบครัวมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีตาม พ.ร.บ. นี้
3. กำหนดให้การจดทะเบียนคู่ชีวิตจะทำได้ต่อเมื่อบุคคลทั้งสองฝ่ายยินยอม มีอายุ 17 ปีบริบูรณ์ และทั้งสองฝ่ายมีสัญชาติไทย หรือฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติไทย
4. กำหนดให้ในกรณีที่ผู้เยาว์จะจดทะเบียนคู่ชีวิต ต้องได้รับความยินยอมของบิดา มารดา ผู้รับบุตรบุญธรรม ผู้ปกครอง หรือศาล รวมทั้งกำหนดให้ผู้เยาว์ย่อมบรรลุ นิติภาวะเมื่อจดทะเบียนคู่ชีวิต
5. กำหนดให้คู่ชีวิตมีอำนาจจัดการแทนผู้เสียหายเช่นเดียวกับสามี หรือภริยา (มาตรา 3 และ 5 (2) และมีอำนาจดำเนินคดีต่างผู้ตายต่อไปเช่นเดียวกับสามี หรือภริยา (มาตรา 29 วรรคหนึ่ง) ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
6. กำหนดบทบัญญัติเกี่ยวกับทรัพย์สินระหว่างคู่ชีวิต โดยแบ่งเป็นสินส่วนตัว และทรัพย์สินร่วมกัน
7. คู่ชีวิตสามารถรับบุตรบุญธรรมได้ รวมทั้งคู่ชีวิตฝ่ายหนึ่งจะจดทะเบียน รับผู้เยาว์ซึ่งเป็นบุตรบุญธรรมของคู่ชีวิตอีกฝ่ายหนึ่งมาเป็นบุตรบุญธรรมของตน ด้วยก็ได้
8. เมื่อคู่ชีวิตฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งตาย ให้คู่ชีวิตอีกฝ่ายหนึ่งมีสิทธิ และหน้าที่ เช่นเดียวกับคู่สมรสตามบทบัญญัติใน ประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์ว่าด้วยมรดก
9. กำหนดให้นำบทบัญญัติในประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์ ว่าด้วยคู่สมรส (มาตรา1606 1652 1563) ครอบครัว และบุตรบุญธรรม มาใช้บังคับแก่คู่ชีวิตด้วยโดยอนุโลม

PrEP อาจเป็นตัวเลือกของคุณ * ราคาและบริการฟรีขึ้นอยู่กับแต่ละสถานบริการ กรุณาตรวจสอบรายละเอียดก่อนรับบริการ สำรวจทางเลือก PrEP → 10

ส่วนร่าง พ.ร.บ.คู่ชีวิต LGBTQ+ แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์ มีสาระสำคัญ ดังนี้

1. กำหนดให้ชาย หรือหญิงจะทำการสมรสในขณะที่ตนมี “คู่สมรส” หรือ “คู่ชีวิต” อยู่ไม่ได้
2. กำหนดให้เหตุฟ้องหย่า รวมถึงกรณีสามี หรือภริยาอุปการะเลี้ยงดู หรือยกย่องผู้อื่น ฉัน “คู่ชีวิต”
3. กำหนดให้สิทธิรับค่าเลี้ยงชีพในกรณีหย่าหมดไป ถ้าฝ่ายที่รับค่าเลี้ยงชีพสมรสใหม่ หรือจดทะเบียนคู่ชีวิต

น.ส.รัชดา กล่าวอีกว่า ขณะเดียวกันครม.เห็นชอบให้กระทรวงยุติธรรม ดำเนินการจัดให้มีการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย ตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญ ภายหลังจากที่ร่างพ.ร.บ. รวม 2 ฉบับมีผลใช้บังคับแล้ว รวมทั้งให้ร่วมกับกระทรวงอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องพิจารณาศึกษาผลกระทบ และแนวทางในการแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้อง แม้ว่าพ.ร.บ.ฉบับนี้จะเป็นการเพื่อให้ความคุ้มครองสิทธิ และหน้าที่ของคู่ชีวิต ให้มีความเป็นธรรม เท่าเทียม และไม่เป็นการเลือกปฏิบัติต่อสิทธิ และหน้าที่ตามกฎหมายที่มีอยู่ในปัจจุบันอย่างแท้จริง "ร่างพ.ร.บ คู่ชีวิต ถือเป็นก้าวย่างสำคัญของสังคมไทย ในการส่งเสริมความเสมอภาคเท่าเทียมของคนทุกเพศ เป็นการรับรองสิทธิ์ในการก่อตั้งครอบครัวของคู่รักที่มีเพศเดียวกัน และเป็นเครื่องมือทางกฏหมาย ในการจัดการกับความสัมพันธ์ทางครอบครัว ครอบคลุมการจดทะเบียน และการเลิกการเป็นคู่ชีวิต สิทธิ และหน้าที่ระหว่างคู่ชีวิต การจัดการทรัพย์สิน การรับบุตรบุญธรรม และมรดก เพื่อเป็นการเสริมสร้างความเข้มแข็งของครอบครัวที่มีความหลากหลายทางเพศ และสอดคล้องกับสภาพสังคมในปัจจุบัน อีกทั้งยังสอดคล้องกับเป้าหมายแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติด้วย เพราะฉะนั้น การประเมิน และการติดตามการใช้กฎหมายทั้ง 2 ฉบับ หลังจากประกาศใช้ จึงมีความสำคัญ และจะนำไปสู่การแก้ไขกฎหมายฉบับอื่นๆ ตามมาเพื่อเป็นการคุ้มครองสิทธิของคู่สมรสเพศเดียวกัน" ขอบคุณข้อมูลจาก ข่าวสด

แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบแล้ว

ตรวจสอบลิงก์และความเกี่ยวข้องกับประเด็นหลักของบทความเมื่อ 13 สิงหาคม 2569 แหล่งอ้างอิงเหล่านี้รองรับเฉพาะขอบเขตที่ระบุในเอกสารต้นทาง และไม่ใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์ กฎหมาย หรือบริการเฉพาะบุคคล

1. ราชกิจจานุเบกษา: พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (สมรสเท่าเทียม) เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569
2. OHCHR: LGBT rights fact sheet เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569