PrEP และ PEP ต่างกันอย่างไร? วิธีใช้และการติดตาม
PrEP ใช้ก่อนเหตุการณ์ที่อาจสัมผัส HIV ส่วน PEP ใช้หลังเหตุการณ์ฉุกเฉิน ทั้งสองใช้ในผู้ที่ยังไม่มี HIV แต่ตารางยา การตรวจ และการติดตามต่างกัน…
Read in English
สารบัญ
PrEP ใช้ก่อนเหตุการณ์ที่อาจสัมผัส HIV ส่วน PEP ใช้หลังเหตุการณ์ฉุกเฉิน ทั้งสองใช้ในผู้ที่ยังไม่มี HIV แต่ตารางยา การตรวจ และการติดตามต่างกัน จึงไม่ควรนำคำแนะนำของสูตรหนึ่งไปใช้กับอีกสูตรหนึ่ง
PrEP
PrEP มีทั้งยาเม็ดรายวัน สูตร 2-1-1 สำหรับผู้ใหญ่ชายซิสเจนเดอร์ที่มีเพศสัมพันธ์กับชายบางราย และยาฉีดออกฤทธิ์ยาวในบางประเทศ ระยะก่อนมีการป้องกันสูงสุดและวิธีหยุดต่างกันตามสูตรและตำแหน่งสัมผัส ยาเม็ดรายวันใช้เวลาประมาณ 7 วันเพื่อการป้องกันสูงสุดสำหรับเพศสัมพันธ์ทางทวารหนัก และอาจนานถึง 21 วันสำหรับการสัมผัสทางช่องคลอดหรือการใช้ยาแบบฉีด จึงไม่มีคำแนะนำ “เริ่ม 7 วันและหยุดหลัง 4 สัปดาห์” ที่ใช้ได้กับทุกคน
PEP
PEP ต้องเริ่มเร็วที่สุดและไม่เกิน 72 ชั่วโมงเมื่อมีข้อบ่งใช้ โดยทั่วไปใช้ 28 วัน ตรวจ HIV ตั้งต้นโดยเร็วแต่ไม่ชะลอโดสแรกที่มีข้อบ่งใช้ และตรวจติดตามตามนัด PEP ไม่ได้ทำให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกัน แต่ยับยั้งไวรัสไม่ให้ตั้งหลัก
ก่อนเริ่ม
ต้องประเมิน HIV อาการติดเชื้อระยะแรก ไต ไวรัสตับอักเสบบี ยาอื่น และการตั้งครรภ์ตามสูตร ผลตรวจ HIV บวกหรือสงสัยติดเชื้อเฉียบพลันต้องใช้การประเมินเพื่อเริ่ม ART ไม่ใช่รับ PrEP หรือ PEP ต่อเอง
ประสิทธิผลและผลข้างเคียง
PrEP ลดความเสี่ยงจากเพศสัมพันธ์ได้ประมาณ 99% เมื่อใช้ตามคำสั่ง PEP ลดความเสี่ยงได้มากเมื่อเริ่มเร็วและใช้ครบ แต่ไม่ควรย่อเป็นตัวเลข 70–80% เดียวสำหรับทุกเหตุการณ์ อาการคลื่นไส้ ปวดศีรษะ หรือท้องเสียเกิดได้ หากรุนแรงให้ติดต่อผู้ให้บริการแทนการหยุดยาเอง ทั้งสองไม่ป้องกัน STI อื่น
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบแล้ว
ตรวจสอบลิงก์และความเกี่ยวข้องกับประเด็นหลักของบทความเมื่อ 13 สิงหาคม 2569 แหล่งอ้างอิงเหล่านี้รองรับเฉพาะขอบเขตที่ระบุในเอกสารต้นทาง และไม่ใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์ กฎหมาย หรือบริการเฉพาะบุคคล
- CDC: Clinical Guidance for PrEP เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569
- CDC: Clinical Guidance for PEP เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569
- CDC: 2025 nPEP Guidelines เข้าถึงเมื่อ 13 สิงหาคม 2569
